Lộ Trình Homeschool Cùng Con Của Mẹ Keziah Hương

Lộ Trình Homeschool Cùng Con

Xuất phát từ mong ước của các con muốn theo học trong môi trường quốc tế nên mình chọn homeschool của Mỹ để hướng dẫn con học thêm ở nhà bởi vậy bên cạnh tiếng Việt mà con đang sử dụng, mình  phải chuẩn bị cả tiếng Anh để con có thể theo học vì các học liệu homeschool này toàn bằng tiếng Anh. Mình cũng mong muốn tìm kiếm những cha mẹ có cùng tâm huyết để tạo cộng đồng cho các con có thể giao lưu thường xuyên nên mình đã chuyển từ vùng núi xa xôi về Hà Nội, cũng là để con có cơ hội học tập tốt hơn. Nếu ai đó không có cùng mong muốn này có thể bỏ qua những gì mình chia sẻ dưới đây. Những chia sẻ này đều là trải nghiệm cá nhân của một người mẹ muốn hiểu các con mình và tự tìm hiểu các phương pháp để chọn lọc thông tin phù hợp với gia đình mình nên có thể nó không phù hợp với số đông.

Trước kia mình đã được học tiếng Anh ở trường theo lối học ngữ pháp, luyện thi và không thể nói tiếng Anh lưu loát khi làm việc với người nước ngoài. Đứa lớn nhà mình cũng đã học kiểu đó ở trường và không hiệu quả nên từ bé thứ hai mình tự set up homeschool cho các con ngay từ nhỏ để đáp ứng mục tiêu sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai. Gia đình mình cũng có nhiều mối quan hệ với bạn bè quốc tế nên đây cũng là nhu cầu giao lưu của các con. Những điều mình áp dụng trong lộ trình đồng hành cùng con có sự tham khảo thêm từ giới chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm từ các bà mẹ homeschool trên thế giới mà mình quen biết  kết hợp với sự quan sát thực tế các con. Có một bà mẹ đã từng homeschool cho 8 người con ở Mỹ mà mình rất ngưỡng mộ đã thường xuyên ghé thăm để chia sẻ kinh nghiệm homeschool cho các bé:

Việc homeschool đã biến việc học của các con trở thành cuộc sống thú vị, mẹ dùng chính những thứ có trong nhà để khơi gợi cho các con suy nghĩ, phát triển tư duy và yêu thích lao động.

home schooling

Mình chia sẻ sơ lược về lộ trình chuẩn bị tiếng Anh cho con từ nhỏ:

(Còn tài liệu áp dụng và các bước cụ thể thì rất nhiều nguồn tham khảo nên mình có bài khác: “Lộ trình học tiếng Anh cùng con cho cha mẹ không chuyên tiếng Anh” )

1. Học nói tiếng Anh một cách tự nhiên thay vì luyện phát âm: 

– 0-3 tuổi: Con nhà mình từ trong bụng mẹ đã được nghe nhạc Thánh Ca và nhạc Cổ điển. Mình thường cho con nghe giọng ca nổi tiếng thế giới để nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc và khơi nguồn cảm hứng, đam mê một cách tự nhiên thay vì phải dùng từ “học” trong giai đoạn này. Sự gần gũi của mẹ đã đem lại cảm xúc tích cực và sự giao lưu bằng mắt khi mẹ trò chuyện bằng tiếng Việt với con là rất quan trọng vì nó sẽ theo con suốt cuộc đời.

– Từ 1 tuổi con bắt đầu biết nói tiếng Việt,  mình tiếp tục cho con nghe Thánh Ca cả tiếng Việt và tiếng Anh. Có thể chọn thêm các bài hát thiếu nhi đơn giản và có nhạc hay.  Vì môi trường xung quanh đều nói tiếng Việt nên con bắt chước nói tiếng Việt rất nhanh còn những bài hát tiếng Anh thì chỉ nghe qua thiết bị  và mẹ hát thêm vào thôi nên hạn chế hơn nhiều. Mặc dù vậy con bắt chước giai điệu của khá nhiều bài và kèm luôn cả tiếng Anh chuẩn mà con đã nghe, nhất là những bài có sự vận động kèm theo và mẹ làm động tác tập thể dục theo nhạc cùng con.

– Khi được 2 tuổi, con đã thuộc khá nhiều bài hát tiếng Việt và tiếng Anh. Ở giai đoạn này con vẫn học bằng cảm nhận là chính nên âm nhạc rất quan trọng. Khoảng 6 tuổi con học Piano cô giáo nhận xét con cảm âm rất tốt. Việc cảm âm tốt cũng giúp con bắt chước giọng nhanh và chuẩn hơn khi học ngôn ngữ trong môi trường tự nhiên. Sự tương tác của mẹ và người thân là cực kì quan trọng để nâng cao vốn từ Tiếng Việt. Bé nhà mình khoảng 2 tuổi là có thể dùng câu khá linh hoạt để giao tiếp cơ bản mặc dù còn ngọng. Con rất thích mẹ làm sân khấu có bông hoa cho con biểu diễn:

 

– Khi lên 3 tuổi con nói tiếng Việt chuẩn rồi thì sang giai đoạn tăng thêm một ngôn ngữ, từ 3-6 tuổi mình bắt đầu tạo môi trường tiếng Anh để con được nói ra những gì đã tích lũy khi nghe.  Nhà mình có hai chị em gái gần tuổi nhau nên rất hay chơi trò đóng vai. Các con thậm chí tự tạo ra ngữ cảnh hấp dẫn chính mình vào các trò tưởng tượng nên việc tiếp thu ngôn ngữ luôn diễn ra trong tinh thần hứng thú và tự nhiên. Các hoạt động tương tác này càng khai phóng được trí tưởng tượng, tinh thần khám phá và sáng tạo của các con càng tốt.

homeschooling ở Việt Nam

– Từ 3-6 tuổi là giai đoạn rất nhạy cảm về ngôn ngữ: con nghe những truyện ngắn có nội dung giáo dục phù hợp với tuổi qua Audio và xem kênh thiếu nhi tiếng Anh chuẩn với thời lượng khoảng 30p mỗi ngày. Mình thường chia ra mỗi lần xem khoảng 5-7 phút và các con tương tác với nhau nhiều lắm, bày trò chơi suốt ngày.  Nhà mình không dùng ti vi mà buổi tối cả gia đình dành thời gian cho nhau nên thời gian tương tác bên ngoài với bố mẹ rất nhiều. Tuổi này các con bắt chước rất nhanh và lượng thông tin thấm hút vào não rất nhiều hàng ngày nên việc chọn lọc môi trường cho con rất quan trọng. Mình vừa cho nghe xong là con có thể nói lại rất giống giọng điệu của nhân vật trong truyện nhưng cũng mau quên nên mình tạo môi trường cho con dùng nó và biến nó thành của mình liên tục và lâu dài. Đây là video con diễn tả lại bằng vốn từ ít ỏi , phát âm còn ngọng nên con dùng ngôn ngữ cơ thể để diễn đạt ý hiểu của mình về một câu chuyện rất ý nghĩa mà con nghe lúc con 4 tuổi ” The Three Little Pigs”. Lúc này, con chưa từng đi học theo lớp nào mà chỉ ở nhà học từ chị gái 6 tuổi là chính.

 

Còn đây là đoạn kịch các con tự chơi đóng vai về những tình huống xảy trong trong phim hoạt hình “The Berenstain Bears”. Sau khi sử dụng tiếng Anh khoảng 1 năm, vốn từ của các con đã khá hơn. Lúc này, con đã tham gia một nhóm speaking cuối tuần với các bạn nói tiếng Anh. Ngoài việc nói tiếng Việt, các con duy trì việc nói tiếng Anh đều đặn ở nhà.  Hai chị em đặc biệt thích tự đạo diễn và tự đóng kịch với nhau, mẹ cứ bận việc của mẹ còn các con tự lấy giá đỡ để quay lại những đoạn kịch chúng tự đóng như một thú vui. Chúng  quay xong lại chạy ra xem video của mình mà cười khoái chí:

Tầm 6 tuổi là bạn thứ hai nhà mình có thể tiếp cận sâu hơn với các kênh học tập của Mỹ vì nghe nói khá tự nhiên và không mấy khó khăn, con nghe hiểu thầy cô giảng cho các bạn bản xứ. Mình thấy con tự nói ra những câu bắt chước được trong video thì cho hai chị em nói chuyện tiếng Anh cùng nhau và đóng vai theo những nhân vật trong truyện để con biết dùng ngôn ngữ vào cuộc sống. Hai bạn nhỏ nhà mình: một bạn 4 tuổi và một bạn 6 tuổi liên tục giao tiếp bằng tiếng Anh khi chơi với nhau kể cả khi hai chị em đang làm việc nhà. Việc sử dụng từ ngữ có vẻ phong phú hơn và có sự liên hệ giữa kiến thức với thực tế cuộc sống: Bạn lớn vừa làm vừa dọn nhà cùng em vừa giải thích lí do vì sao ta cần dọn dẹp sạch sẽ và làm đúng quy trình dọn dep: Thu dọn đồ đạc vào đúng vị trí trước, dọn sạch rác sau đó mới quyét sạch bụi, tiếp đến là lau bằng khăn mặt ướt cho kĩ càng thay vì dùng chổi lau sơ sài và sau cùng là lau lại bằng khăn khô mới xong việc. Con làm trong niềm vui và lau từng dòng kẻ trên sàn, ko bỏ sót một chi tiết nào dù trong góc! Quy trình dọn phòng thì mẹ dạy còn việc bảo vệ bản thân và các sinh vật khác là con tự học được của  chương trình homeschool Abeka của Mỹ.

Đây là quy trình dọn phòng do Thiên Hà tự ghi lại để nhớ và thực hiện theo khi 6 tuổi:

Thiên Hà ghi lại quy trình dọn phòng

– Lúc 5 -6 tuổi, con đã nghe nói tiếng Anh ổn rồi thì bắt đầu vừa học Phonics theo kiểu làm quen với các chữ cái thông qua các hoạt động vui vẻ và đọc hiểu Raz-kids qua giọng online + nhìn sách in hình ảnh minh họa, kết hợp học giao tiếp trực tiếp với giáo viên người Mỹ. Tuy nhiên ở tuổi này con chủ yếu học thông qua chơi, ko viết chữ sớm mà vẽ chữ nếu con thích thôi, nếu con có đọc được từ nào thì đó là do con tự chụp hình. Tuổi này các con học thông qua chơi vừa hiệu quả lại vừa vui vì gia đình có thời gian bên nhau. Nhờ việc tiếp xúc với sách sớm mà con tự đọc được khá nhiều trang sách tiếng Anh trước 6 tuổi một cách rất tự nhiên, điều đó không hề ảnh hưởng gì đến các kĩ năng khác của con. Khi vào Grade 1 của Abeka con mới học  Phonics cách bài bản và ghép vần theo logic để hiểu luật của ngôn ngữ, điều này sẽ hỗ trợ con trong việc nhớ cách viết.

Trước 6 tuổi mình cho con chơi rất nhiều trong môi trường thiên nhiên và làm việc nhiều, vận dụng các giác quan cùng lúc vì trẻ cần các trò chơi vận động thô và vận động tinh để phát triển trí tuệ. Không nên cho con xem màn hình ti vi hay chơi games, điều đó làm lãng phí thời gian của con. Mình may mắn ở quê có biển và rừng nên mình thường xuyên cho các con đi ra biển vừa chơi vừa quan sát, bắt cào cào ngoài bãi cỏ, quan sát rồi lại thả ra, nghịch cát trên bãi biển…

Nghich-cat-ngoai-bai-bien

Dù mùa hè hay đông thì các con đều rất thích ra biển nghịch. Đây là hoạt động thường xuyên của các con để luyện não và sử dụng các giác quan, làm quen với môi trường từ nhỏ, nâng cao sức đề kháng.

Choi voi cat

Thiên Hà nhà mình mặc dù 6 tuổi mới bắt đầu học viết nhưng trước đó con đã tự biết cầm bút rất chắc chắn và vẽ tự do nhiều tranh lắm vì đôi bàn tay được tham gia vào nhiều việc nhà từ nhỏ, cơ tay được luyện một cách tự nhiên trong cuộc sống nên con tự biết sử dụng bút bằng cả hai tay mà ko cần phải nắn chỉnh gì.

Homeschool-in-vietnam

 

Trước 6 tuổi mình tập trung nâng cao năng lực quan sát và trí tưởng tưởng – sáng tạo và đặc biệt là rèn nhân cách, kĩ năng. Đến 6 tuổi mình cho con học chữ con tiếp thu rất nhanh và tự lập tự học hoàn toàn vì đã có nền tảng khá tốt do homeschool trước đó. Mình chỉ cần kiểm tra bài vở của con mỗi ngày. Từ 7-12 tuổi là giai đoạn quan trọng để con học một cách nghiêm túc bài bản và sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ – thuận tiện cho việc tiếp thu tri thức của nhân loại qua nhiều kênh khác nhau. Đây là giai đoạn rất thách thức đối với các cha mẹ không chuyên như mình, nếu con không có khả năng tự học thì sẽ vô cùng vất vả cho nên điều quan trọng nhất là phải giúp con xây dựng thói quen tự lập từ nhỏ. Từ 12 tuổi trở lên, con đã có nền tảng giao tiếp rồi thì dùng tiếng Anh để học những thứ khác ở môi trường quốc tế hay Việt Nam đều ok. Năng lực tự học của con ở giai đoạn này càng phát huy hiệu quả nếu con được chuẩn bị từ trước. Còn bạn lớn nhà mình thì học tiếng Anh muộn nên đi theo hướng khác.

home school

Kinh nghiệm để con phát âm hay: Bố mẹ không nên phát âm mẫu cho con nghe để tránh con đọc sai. Thường thì tôi cho con nghe audio giọng chuẩn sau đó đọc lại. Lúc con đọc lại ổn rồi tôi mới nói chuyện với con bằng tiếng Anh, lúc đó giọng tôi không còn ảnh hưởng đến cách phát âm của con nữa.

  1. Giao tiếp tiếng Anh
    Mỗi tuần một buổi đều đặn cho con học một lớp speaking với chuyên gia người Mỹ và dùng tiếng Anh nói chuyện với em gái trong nhà như một ngôn ngữ. Cuối tuần con thường tham gia các câu lạc bộ giao lưu bằng tiếng Anh.

3.  Hướng dẫn con cách hành văn và diễn đạt ý bằng tiếng Anh

 – Giúp con tư duy trực tiếp bằng tiếng Anh, không nên dịch nghĩa mà cho con nghe hiểu ý rồi tự diễn đạt bằng tiếng Anh. 

– Nên cho con tiếp xúc sớm trong môi trường nói tiếng Anh chuẩn từ 4-5 tuổi để con có giọng nói tự nhiên.
– Hướng cho con có niềm đam mê đọc sách. Hai bé nhà mình rất thích sách và luôn tò mò mỗi khi mẹ có thêm sách mới. Đây là một trong những quyển các con rất thích nên đã mượn của cô giáo mang về đọc:

https://www.facebook.com/groups/543998942461219/permalink/568067240054389/?pnref=story

-Nên cho các con đọc các sách văn học, vì đây là các tác phẩm có từ vựng và ngôn ngữ phong phú.

  1. Đọc để học tiếng Anh
    Đây là giai đoạn cho con học các môn bằng tiếng Anh hoàn toàn: các môn khoa học, văn học, xã hội… Hàng ngày tôi thường bỏ ra 30 phút học cùng con cách đọc truyện tiếng Anh, học đọc hiểu và khoa học: có thể chia ra theo ngày. Sau khi học xong, tôi thường quay lại video con nói để con xem lại. Con tự thấy mình sai chỗ nào thì tự điều chỉnh dần dần cho chuẩn.

Khái niệm mới về Homeschool ở Việt Nam:

  • Nếu ở Mỹ, homeschool đc áp dụng toàn phần và có rất nhiều nguồn lực giúp gia đình áp dụng homeschool cho con như sách giáo khoa được thiết kế riêng cho hình thức này hoặc rất nhiều chương trình online phong phú thì ở Việt Nam lại không có các chương trình tương tự bằng tiếng Việt nên đòi hỏi các con phải biết tiếng Anh đủ để có thể theo học các chương trình của Mỹ. Bởi vậy con phải được trang bị khả năng tự lập, tự học còn mẹ thì phải cập nhật và học hỏi rất nhiều từ những nguồn đạo tạo sư phạm tốt để nắm bắt tâm lý của con và hỗ trợ con đúng cách. Với sự bùng nổ về công nghệ thông tin thì cha mẹ có điều kiện thuận lợi để học hỏi từ rất nhiều nguồn, lại có các con ở nhà để thực hành nữa nên chính cha mẹ sẽ được rèn luyện rất nhiều trong quá trình tự dạy con, nhất là rèn luyện cách sử dụng năng lượng hiệu quả hàng ngày.

 

  • Gia đình mình bắt đầu từ việc kèm con học ở nhà after school và chuẩn bị cả về tinh thần lẫn kĩ năng cho cha mẹ cho đến khi cảm thấy việc homeschool hoàn toàn phù hợp thì sẽ áp dụng hẳn cho con ở nhà. Nếu cha mẹ nào homeschool hoàn toàn thì phải có nhiều gia đình cùng tham gia để tạo thành nhóm hoạt động giao lưu xã hội cho các con. Các con ở nhà hoàn toàn thì có nhiều cơ hội để tạo hứng thú cho các con học các kĩ năng trong cuộc sống và sử dụng tiếng Anh hàng ngày.

 

Lợi ích của việc homeschool theo phương pháp Mỹ:

  1. Các con học cách tiếp cận và tư duy cũng như khả năng tự học rất tốt. Đây là chương trình được  công nhận (accredited) ở Mỹ: https://www.abekaacademy.org/about/accreditation.aspx.
  2. Chương trình thiết kế rất chuyên nghiệp như của Abeka thì các con theo học hết cấp 3 của họ là có nền tảng kiến thức và tư duy rất ổn.  Chất lượng giáo dục bởi các chuyên gia giảng dạy ở Abeka đã được chứng minh trong lịch sử qua hàng trăm ngàn học sinh. Bạn có thể tìm hiểu thêm nếu muốn so sánh Abeka với Common Core State Standards tại link này: http://www.abeka.com/resources/commoncore.aspx .
  3. Học ở nhà hoặc theo nhóm gần nhà thì cha mẹ gần gũi con hơn, không tốn kém thời gian đi lại và kiểm soát chất lượng tốt hơn do chương trình Abeka này hướng dẫn chi tiết cho cha mẹ cách dạy con nên cũng không khó để theo nếu các con có tiếng Anh tốt.

LỘ TRÌNH HỌC TIẾNG ANH CÙNG CON CHO CHA MẸ KHÔNG CHUYÊN 

Không chọn tiếng Anh là chuyên ngành theo đuổi ngay từ đầu  nhưng trong quá trình tự học cùng con, mình đã tham khảo ý kiến của nhiều chuyên gia ngôn ngữ và giáo viên quốc tế, theo học một khóa TESOL và tự lên lộ trình học tiếng Anh phù hợp cho con. Không chỉ con nhà mình áp dụng thấy hiệu quả rất tốt mà các bạn khác có cùng mục tiêu cũng thấy rất hài lòng.

Cha mẹ nào quan tâm có thể điền vào form đăng kí dưới đây để nhận thông tin bài lộ trình này.

ĐIỀN FORM ĐĂNG KÝ NHẬN

“LỘ TRÌNH HỌC TIẾNG ANH CÙNG CON CHO CHA MẸ KHÔNG CHUYÊN “

 

@ Phạm Thiên Hương

JOIN – Homeschooling in Vietnam Group